Εσύ δεν ήσουνα εδώ όταν ο Χουάν Ραμόν κατόπιν πιέσεων του προέδρου της ομάδας του απέκτησε ελληνική καταγωγή. Βρέθηκε λέει ένας προγονός του μετανάστης στην Αργεντινή με το όνομα Πουμπλής.

Τότε όμως ήτανε δεκαετία του ΄70.  

Τα χρόνια πέρασαν, ο κόσμος ήλθε πάνω κάτω, όχι μόνο ο δικός σου αλλά και ο δικός μας. Τα σύνορα άνοιξαν, η οικονομία έγινε το εύκολο μέτρο πολλών πραγμάτων αλλά και ανθρώπων. 

Εμείς αξιωθήκαμε να κάνουμε Ολυμπιακούς αγώνες, τους καλύτερους πιστεύουμε, και τους αγνότερους.  Εσύ αναζητώντας μια καλύτερη τύχη πέρασες τα σύνορα, που άλλωστε εμείς ανοίξαμε και ήλθες εδώ. 

Όπως και εσύ , έτσι κι άλλοι, χρόνια  φίλοι μας, εγκαταστάθηκαν, δούλεψαν κάνοντας μάλιστα δουλειές που εμείς δεν  κατέχαμε καλά.  Ο Βαγγέλης φερ΄ειπείν έπαιζε εξαιρετικό τσέλο, ο Αλέξανδρος βιολί.  Μπήκαν σιγά σιγά σε μια ορχήστρα.  Παράλληλα πηγαινοερχόντουσαν στην επαρχία για να διδάσκουν σε περιφερειακά Ωδεία.  

Απέκτησαν  ΑΦΜ.  Αγόρασαν σπίτι.  Πλήρωναν φόρους.  Τα παιδιά τους μίλαγαν ελληνικά.  

Πάντα όμως έβρισκαν μπροστά τους την ακαμψία της διοίκησης , αφού δεν υπήρχε κάποιος πρόεδρος (ΠΑΕ εννοείται) να πιέσει.  Βλέπεις , εσείς δεν διακρινόσαστε σε μαζικής αποδοχής αθλήματα.  

Τι τα θέλεις, η πένα και η κλασσική μουσική δεν εκστασιάζουν τα πλήθη.

Ούτε είσαστε τα εύκολα θύματα.  Πολλές φορές σκύβατε, αλλά με αξιοπρέπεια. Ποτέ δουλικά. Κι αυτό κάποιοι το έβλεπαν  με κακό μάτι.

Μόνη μας ελπίδα, η περιπέτειά σου να μας  κάνει πιο σοβαρούς. Να αρχίσουμε να εξετάζουμε το άτομο και όχι συλλήβδην τις ομάδες.  

Κι όταν μάθουμε να αξιολογούμε κάθε έναν  άνθρωπο ξεχωριστά, θα κάνουμε ένα βήμα πιο πέρα απο το τσουβάλιασμα ανθρώπων με συνοπτικές διαδικασίες.

Είτε είμαστε κατά, είτε υπέρ. 

Λες να τα καταφέρουμε;

Είναι πράγματι αξιοπερίεργο πώς τελευταία έχουν πυκνώσει οι φιλελεύθερες φωνές.  

Και είναι περίεργο, γιατί παραδοσιακά η συντηρητική παράταξη και η αντίπαλη παράταξη της "προόδου" και της θολής ρήξης μετά βδελυγμίας αρνιόντουσαν τον χαρακτηρισμό φιλελεύθερος. Ξεμπέρδευαν μαζί του προσθέτοντας το επίθετο νεο- (νεοφιλελεύθερος) που αφορά σχεδόν έναν άλλο πολιδεολογικό ρεύμα.  

Φρόντιζαν να χαϊδεύουν τα αυτιά των ψηφοφόρων είτε προσθέτοντας άλλα  επίθετα, όπως λογου χάριν η Νέα Δημοκρατία, που μιλούσε για ριζοσπαστικό φιλελευθερισμό, είτε όπως το ΠΑΣΟΚ, που μιλούσε για εκσυγχρονισμό παίζοντας με την ιδέα του διπόλου συντήρηση -πρόοδος, εκσυγχρονισμός- στασιμότητα.

Η Αριστερά αν και πολυδιασπασμένη δεν έμπλεκε με αυτά τα θέματα. Για αυτήν ο ευαγγελισμός της δίκαιης κοινωνίας ήταν και είναι το κυρίαρχο υπαρξιακό συστατικό, ως εκ τούτου ακόμα και σε πιο απλά θέματα όπως  των κλειστών επαγγελμάτων μάλλον  σύρθηκε στην αποδοχή του στόχου για άνοιγμά τους,  παρά πίστευε ειλικρινά ότι τέτοιες κινήσεις είναι αναγκαίες, όταν θέλεις να ξεμπλοκάρεις μια αγκυλωμένη μηχανή.

Ο λόγος φυσικά για την Ανανεωτική, αφού η άλλη μόνιμα παραπέμπει την λύση των προβλημάτων σε ένα άλλο σχεδιασμό απο μια άλλη εξουσία.

Ο φιλελευθερισμός συστηματικά αντιμετωπίζεται σαν κάτι κακό.

Κύρια υπεύθυνη για αυτή την παρανόηση ήταν η συντηρητική παράταξη η οποία ενώ έχασε την εξουσία το 1981, εξουσία που διαχειριζόταν με τον ένα ή τον άλλο τροπο απο το 1949, με ελάχιστα διαλείμματα, δεν έμαθε τίποτε γιατί πάντοτε αναζητούσε τη λύση της πολιτικής της επιβίωσης προς τα πίσω. Είτε μιλάμε για την αρχηγία του Αβέρωφ, είτε του Εβερτ και του Κώστα Καραμανλή ,  είχε κανείς την αίσθηση ότι αντίστοιχα  με όρους ιδεολογικούς,  κομματικούς ,  συναισθηματικούς (Αβέρωφ, Εβερτ, Καραμανλής) η λύση ερχόταν απο το παρελθόν. 

Ουδέποτε αντιλήφθηκε την ανάγκη χειραφέτησης της οικονομίας απο την κυριαρχία που της ασκούσε η πολιτική εξουσία μέσω  του κράτους . 

Ο κρατισμός για τον οποίο κατηγορούσε το ΠΑΣΟΚ ήταν δημιούργημα ΚΑΙ δικό της. Είτε  για αντικειμενικούς λόγους (πρώτα μετεμφυλιακά χρόνια), είτε επειδή έβλεπε τον εαυτό της σαν μηχανισμό εξουσίας.

Όσο περνούσαν τα χρόνια έχανε σταδιακά το ιδεολογικό περίβλημα για να φτάσει επι Κωστάκη να προσπαθήσει να πείσει ότι είναι κάτι άλλο, και φυσικά απέτυχε αφού δεν ήξερε τι είναι.  

Όταν η τελευταία φορά που έγινε προσπάθεια παραγωγής πολιτικής σκέψης ήταν το συνεδριο της Χαλκιδικής (1979) που υιοθέτησε το ανορθόδοξο δόγμα του Ριζοσπαστικού Φιλελευθερισμού πραπέμποντας έστω και ηχητικά στην Εθνική Ριζοσπαστική Ενωση (ΕΡΕ), τότε μην κατηγορούμε το ΠΑΣΟΚ για άλλωση του κράτους.

Το κράτος σαν αξία ήταν εκεί. Τα αφεντικά άλλαζαν.

Η θεωρία του Χρύσανθου Λαζαρίδη για κατάληψη του κράτους απο ένα μηχανισμό ( ΠΑΣΟΚ)  ξένο προς αυτό, εκτός του ότι υπονοεί δικτατορική εκτροπή (που δεν ισχύει) απαλλάσει την Νέα Δημοκρατία απο τις κατηγορίες της πολιτικής αβελτηρίας και ανικανότητας.

Δυστυχώς δε για την Αριστερά ή ταξική συνειδηση της συντηρητικής παράταξης δεν ήταν πρωτίστως ταξική με την έννοια της ολοκληρωμένης ταξικής διάρθωσης της εξουσίας.

Ήταν περισσότερο μηχανισμός νομής της εξουσίας εξ ού και η υπονόμευση κάθε ολοκληρωμένης αστικής ανάπτυξης και χειραφέτησης της οικονομίας. Η κόντρα Τσάτσων και Καραμανλή πρεσβύτερου  δεν διέφερε κατ ουσίαν απο την κόντρα Πούτιν και Χοντορκόφσκι (τηρουμένων βέβαια των αναλογιών και των διαφορών). 

Κατ΄αναλογία και ο εκσυγχρονισμός του Σημίτη και των υποστηρικτών του ήταν μετέωρος, χωρίς ρίζες και το χειρότερο δεν δημιούργησε πραγματικά θεμέλια. Άλλωστε τα νέα τζάκια δεν ήταν τίποτε άλλο απο το να έχουμε και εμείς τον δικό μας κρατικοδίαιτο και συναλλασόμενο με εμάς καπιταλισμό.

Με αυτά και με αυτά βρισκόμαστε σήμερα σε δεινή θέση, με ανύπαρκτο κοινό παρονομαστή αντίληψης των πραγμάτων, τόσο σε επίπεδο διαπιστώσεων για το τι φταίει όσο και της  προτεινόμενης μέθοδου αντιμετώπισης.

Ο φιλελεύθερος χώρος ίσως για πρώτη φορά μπορεί να ακουστεί απο τους πολίτες χωρίς καχυποψία.  Κουβαλάει όμως και αυτός ένα μικρό μέρος των προβλημάτων του θνήσκοντος πολιτικού συστηματος.

Τα προβλήματα δεν είναι ιδεολογικά ή πολιτικών προτάσεων. Είναι προβλήματα νοοτροπίας. Είναι προβλήματα πολιτισμικά.  Ο φιλελεύθερος χώρος οφείλει να ωριμάσει αντιμετωπίζοντας τα πολιτισμικά ελλείμματα του τόπου αυτού.

Είναι κυρίως προβλήματα που απορρέουν απο την εγγενή τάση της ελληνικής κοινωνίας να αναζητά ηγέτες,  να απαιτεί την λύση απο άλλους, να βρίσκεται σε μία διαρκή διαπραγμάτευση  με τις αρχές, ένα διαρκές παζάρι με έννοιες αυταπόδεικτες σε άλλες κοινωνίες αλλά εδώ όχι. Τέτοιες είναι η έννοια του υπερκείμενου νόμου και της ανάγκης τήρησή του. Η έννοια των συνεπειών για τις πράξεις μας καλών ή κακών. Και άλλες πολλές.

Θα χρειαστεί χρόνος για να αποδείξουν οι λίγοι πολιτικοί σχηματισμοί  του φιλελεύθερου χώρου οτι είναι οργανωμένοι, έχουν δηλαδή οργάνωση κόμματος όχι προεκλογικού μηχανισμού. 

Ότι έχουν διαδικασίες, που σημαίνει ότι υπάρχει μια εσωτερική πολιτική ζωή, προβληματισμός  και παραγωγή θέσεων και δεν βασιζόμαστε σε πέντε- δέκα  ιδέες του "ηγέτη".

Ότι επίσης δεν  είναι  :

α) προσωπικοί μηχανισμοί

β) αξεσουάρ του/ της αρχηγού

γ) απλά μια μη επαρκώς προσδιορισμένη ιδεολογικά συνεύρεση ανθρώπων, που αυτοπροσδιορίζονται σαν εκτός συστήματος και τους ενώνει ο αυτοπροσδιορισμός τους αυτός.  

Ο ετεροπροσδιορισμός απο την  μη συμμετοχή στο πολιτικό αίσχος των τελευταίων δεκαετιών δεν αρκεί.

Θα χρειαστεί κάτι παραπάνω.

Συστηματική δουλειά πολιτικού ιδεολογικού χαρακτήρα, με αναφορά στα προβλήματα και τις λύσεις, με πρακτικές προτάσεις και φυσικά συνέργειες με δυνάμεις που κινούνται προς την ίδια κατευθυνση, χωρίς να υπονοείται χρήση τους (καπέλωμα ) αν αυτές δεν έχουν προφανή πολιτικό χαρακτηρα, παρά είναι δυνάμεις της κοινωνίας (κοινωνικές ομάδες, κοινωνικοί φορείς, ΜΚΟ κλπ) 

Το τελευταίο, αν και το πιο αναγκαίο έιναι το πιο δύσκολο.

Ισως επειδή γίναμε γρήγορα απο  κοινωνία βιαίως αστικοποιημενων γεωργών σε  κοινωνία μεταβιομηχανικών ψηφοφόρων - καταναλωτών. 

Όσοι πιστεύουν ειλικρινά στις φιλελεύθερες ιδέες  πρέπει να παίρνουν υπόψη το παραπάνω και  αναζητούν εκεί την εξήγηση της αντιληπτική αδυναμίας των πολιτών σε αυτά που οι πρώτοι τους προτείνουν.

Ταυτόχρονα πρέπει να αποδείξουν ότι έχουν συνέπεια και συνέχεια σε αυτό που κάνουν και προτείνουν. Δηλαδή να μην το βάλουν κάτω και να μην επιτρέψουν την επιβεβαλιωση του α και β (βλ παραπάνω)  Πράγματα δηλαδή που λείπουν απο την ελληνική κοινωνία.

Θα μου πείτε καθοδήγηση; Όχι απλά παράδειγμα. Αλλά κι αυτό θέλει σοβαρότητα, συνέπεια και σε πρακτικό επίπεδο. Δεν αρκεί να είσαι  ένα φωτισμένο  think tank.

Οψώμεθα.  

Οι εκλογές δεν θα είναι το τέλος της φιλελεύθερης πορείας παρά η αρχή της.

Εγώ πάντως θα ψηφίσω με αυτά τα μυαλά κι ας με προειδοποιούν ότι μπορεί να χαθεί η ψήφος μου.

Γιώργος Λιγνός

 Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα να επιλέγει, είτε πιστεύοντας είτε πράττοντας.

Η ελευθερία της άποψης είναι νομίζω μετά απο 3500 χρόνια πολιτισμού αναγνωρισμένη σαν αξία. Οι επιλογές μας όμως υπόκεινται και στο  συναίσθημα. Δηλαδή τον φόβο, την επιθυμία, την ελπίδα, το θυμό και πολλές άλλες εκφάνσεις του.  Κανείς δεν πράττει με απόλυτα καθαρή λογική πλην ορισμένων περιπτώσεων που κι αυτές έχουν τις εξαιρέσεις τους. Λογου χάριν κανένας οικογενειάρχης  δεν παίζει τα τελευταία του χρήματα στη ρουλέτα στο μαύρο κόκκινο, αλλά ακόμα κι αυτό κάποιοι το κάνουν.  Το συναίσθημα εμπεριέχεται σε ότι κάνουμε.

Ακόμα και στην ψήφο.

Στην περίπτωση της αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς μπορούμε να δεχτούμε ότι κυριαρχεί μόνο το συναίσθημα. Οι κοινωνίες κι οι άνθρωποι στατιστικά επιβιώνουν καλύτερα όταν έχουν επιτύχει ένα ισοζύγιο μεταξύ συναισθήματος και λογικής. Μερικές φορές και οι κοινωνίες δρούν αυτοκαταστροφικά. 

Εδώ να ξεκαθαρίσουμε ότι η βούληση δεν ταυτίζεται με το συναίσθημα. Υπηρετείται και ενισχύεται απο αυτό. Συνθήματα του τύπου "yes we can" ή "Ελλάδα μπορεί" και άλλα τέτοια σαφώς στοχεύουν στην αφύπνιση της κοιμισμένης βούλησης και στον χειρισμό της. Μέχρι την κάλπη φυσικά. Μετά λειτουργεί σαν εν λευκώ επιταγή. 

Η αφύπνιση της βούλησης εύκολα ταυτίζεται με το θάρρος. Αυτό το ξέρουν οι δημηγέρτες. Ξύπνημα βούλησης με όπλο το θυμό ή την ελπίδα και μετατροπή τους σε μια επίφαση θάρρους και ελπίδας. Πάλι με ορίζοντα την κάλπη. 

Η θεωρία της χαμένης ψήφου είναι μία απο τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις συναισθηματικής χειραγώγησης των ψηφοφόρων. 

Θα το ξαναεπαναλάβω : Οι λιγώτερο καταστροφικές επιλογές είναι αυτές στις οποίες ο ανθρωπος που πράττει έχει ένα υποτυπώδη έλεγχο πάνω στα συναίσθήματά του και δεν τα λογικοποιεί. Δηλαδή δεν τα επενδύει με ένα μανδύα λογικής, προκειμένου να καταλήξει εκεί που το συναίσθημα τον οδηγεί. (Λήψη ζητουμένου)

Με βάση τα παραπάνω και αν τα δέχεστε σαν σωστά και λογικά τότε η ψήφος με βάση το φόβο ή το θυμό δεν  οφελεί. Γιατί δεν απαντά στις πρακτικές συνέπειες  έκφρασης του συναισθήματος. Στο μετά την κάλπη τι;

Η ψήφος με βάση μια ασαφή ελπίδα είναι το ίδιο άχρηστη. Διότι είναι μια φαντασιακή προβολή στο μέλλον.

Ένας βαριά άρρωστος οργανισμός δεν μπορεί να τρέξει 100άρι. Μπορεί όμως να τρέξει το δικό του Μαραθώνιο.

Αν πιστέψετε ότι μπορούμε  εύκολα και άκοπα να τρέξουμε Μαραθώνιο και ότι θα μετατραπεί η Ελλάδα σε ένα παράδεισο επενδύσεων Καταριανών κι Αρειανών κλπ,   τότε ο μόνος που θα τρέξει είναι αυτός που εμφανίζεται σαν ο γιατρός που θα θεραπεύσει τον ασθενή.

Δηλαδή οι πολιτικοί που εύκολα ενθαρρύνουν μια βαριά τραυματισμένη κοινωνία αλλά και απο μόνη της άρρωστη.

Η επιστροφή στις καλές μέρες δεν θα γίνει με μαγικό τρόπο. 

Ο Μαραθώνιος έχει ξεκινήσει.

Δεν σας σας πώ τι να ψηφίσετε.

Μπορείτε όμως να αναρωτηθείτε αν ψηφίζετε με το συναίσθημα  δηλαδή το φόβος, το θυμός και την αόριστη ελπίδα να κυριαρχούν ή ψηφίζετε με επίγνωση των δυσκολιών.

Γιώργος Λιγνός (κατα blog  MAIKHNAΣ)

Ραντεβού στην κάλπη και μετά, όταν τα πράγματα θα είναι πιο δύσκολα

Καμιά φορά λέμε αυτό που νοιώθουμε καλύτερα με μια αλληγορία. Βαρέθηκα τις συζητήσεις για το τι έφταιξε. 

Η μητρίδα και η πατρίδα. 

Τόσα χρόνια την λέγαμε πατρίδα. Κι όμως κάναμε λάθος. Ζούσαμε με τη μητρίδα.

Η μητέρα είναι αυτή που μας έδωσε τό πρώτο φιλί αλλά και το πρώτο σκαμπίλι. Μας καμάρωσε όταν λέγαμε το ποίημα στο σχολείο. Αυτή διαμαρτυρήθηκε στην κυρά δασκάλα γιατί αυτή  μας μάλωσε, αλλά εμείς δεν φταίγαμε. Μόνο εμείς και εκείνη ξέραμε ότι εγώ και η αδελφή μου είχαμε πάρει μέρος στην αταξία. Εκείνη όμως μας είχε συγχωρήσει κιόλας.

Η μητέρα πήρε για λογαριασμό μας την άδεια απο τον πατέρα να πάμε εκεινη την εκδρομή. Μας έδωσε λίγο παραπάνω χαρτζιλίκι «ξεγελώντας» κατ ουσίαν τον πατέρα, που ίσως καταλάβαινε, αλλά δεν ήθελε να ξέρει. Εκείνος περιοριζόταν σε γενικές διακηρύξεις. Η μητέρα του έδινε δίκιο,όταν όμως αυτός κοιτούσε αλλού μας ένευε να μην μιλήσουμε.

Η μητέρα αγκαζάρεψε τον πατέρα να έλθουν να μας δούνε στην κατασκήνωση. Στην αγκαλιά της τρέξαμε πρώτα.

Η μητέρα μας έφερε φαγητό στο πρώτο επισκεπτήριο στο κέντρο εκπαιδεύσεως.  Κι αυτή πάλι πήρε τηλέφωνο το θείο τον Λάκη συνταγματάρχη οικονομικού να δεί αν μπορεί να με φέρει κοντά. Κι αυτός αφού της είπε «αστον να γίνει άντρας» στο τέλος της έκανε το χατήρι. Μια μάνα  έχει πάντα δικαίωμα να ζητά το καλύτερο για το παιδί της. «Μου τάχει πρήξει η ξαδέρφη μου » είπε εκείνος στον συναδελφό του στην μεραρχία.. «Ξέρεις πώς είναι οι γυναίκες».

Αργότερα έμαθα πως δεν ήταν και τόσο κοντινή η συγγένεια, Στο σχολείο ο θείος Λάκης την είχε λίγο σαν επίσημη συνοδό, για να ζηλεύουν οι φίλοι του.

Ήταν νόστιμη στα νιάτα της η μητέρα  μου. Της άρεσε και ο θείος Λάκης, αλλά μεχρις εκεί.

Η μητέρα με καμάρωνε, μου έκανε όλα τα χατήρια και μούλεγε «Να σε δώ να μεγαλώσεις, να με συνοδεύει και εμένα  ένας λεβέντης».

Όλα αυτά τα χρόνια ο πατέρας ήταν απών. Μαζί του και η πατρίδα.

Θυμάμαι κάποιο στιγμή που εκείνος θύμωσε. Πότε θα γίνεις υπεύθυνος; «Σιγά ρε πατέρα»  του  είπα. «Μήπως εσύ δεν έκανες του κεφαλιού σου». Κι αυτός κάτι μουρμούριζε, αλλά τόχε συνήθειο να μην τσακώνεται.

Ο πατέρας πέθανε πέρισυ.  Εγώ απολύθηκα σαν προστάτης. Η μάνα μου δεν έχει τώρα διάθεση να την πάω έξω. Λυπάται για τα χρόνια που έχασε ο κακομοίρης ο Θανάσης, δηλαδή ο πατέρας μου,  για εμένα και την αδελφή μου. Τα χρέη μας εχουν πνίξει ξαφνικά.

Ενα πρωί μου είπε ορθά  κατάμουτρα. «Δεν  σας μοσχανάθρεψα.  Σας κακόμαθα.  Τα λούζομαι τώρα».

Η μητρίδα κουράστηκε. Πονάω για την μητέρα. Ηλθε η ώρα όμως να  φιάξω μια πατρίδα και να την προσφέρω εγώ στους άλλους.

Την πατρίδα που αγνόησα και θεωρούσα δεδομένη.

Γιώργος Λιγνός 

Εχουμε πολύ δουλειά μπροστά μας. Η ευθύνη μας δεν τελειώνει με μιά ψήφο, αντίθετα αρχίζει