Τα χαΐρια μας εδώ.
Πολιτισμικό και κατ'ανάγκη πολιτικό παρατηρητήριο
Λίγα λόγια για εμένα
Ο Μαικήνας κατά κόσμο Γιώργος Λιγνός προερχόμενος απο τη γεννιά των μπουάτ και των πρώτων μαζικών φοιτητικών συνελεύσεων μετά τη δικτατορία, και ηθικός συναυτουργός σε πολλές απο τις ευγενείς πλάνες που κακοφόρμισαν με ευθύνη άλλων και μας έφεραν εδώ που φτάσαμε, πιστεύει σε όλα αυτά που μπορείτε να διαβασετε σε τουτο το βλογότοπο. Απεχθάνεται το ανεξέλεγκτο συναίσθημα αν και χολερικός απο φύση και φυσικά την καπηλεία του ανθρώπινου πόνου που οδηγεί τους πάσχοντες στην αγκαλιά των πάσης φύσης ψευδοπροφητών
Σύνδεσμοι


Μια μικρή ιστορία των δωροδοκιών Νο 2 - Οι Αρχαίοι ημών πρόγονοι.
1024 αναγνώστες
Κυριακή, 30 Μαΐου 2010
12:15

 

  

Οι άνθρωποι ήταν και  είναι άνθρωποι. Κινούνται ανάμεσα σε άπειρα δίπολα. Μικροπρεπείς και υψιπετείς. Άπληστοι και ολιγαρκείς. Φιλήδονοι και εγκρατείς. Γενναιόφρονες και  δειλοί. Αδιάφθοροι και διεφθαρμένοι. Και πολλά άλλα.

Στην Αρχαία Ελλάδα τα έχουμε όλα. Πρέπει να καταλάβουμε ότι η πάλη για τη Δημοκρατία σαν ένα σύστημα  δίκαιο απο τη φύση του ανθρώπου, έφερε στο προσκήνιο τα ζητήματα της  ελευθερίας και  επιλογής του ατόμου. Και στο καλό και στο κακό. Το ήθος απο προαπαιτούμενο κατέληξε να γίνει ζητούμενο. Δεν γράφω αυτά για να μειώσω τη σπουδαιότητα του Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού. Τουναντίον για να συμβάλλω σε μια  πιο πραγματιστική θεώρηση του παρελθόντος μακριά απο αγιοποιήσεις αλλά και βάρβαρες αποκαθηλώσεις.

Έτσι έχουμε ουκ ολίγα περιστατικά διαφθοράς  αλλά και πολιτικών διώξεων με εργαλείο το χρήμα. Στην πρώτη θεωρούμε ότι το δημόσιο πρόσωπο επωφελείται της θέσεώς του. Στην δεύτερη το χρήμα είναι το μέσο για την πολιτική επιδίωξη. Τα όρια συχνά ασαφή.

 

                             Αλλάζει μόνο η μορφή

 

Σαν γενικός κανόνας  ισχύει ότι στην  αρχαία Ελλάδα το αδίκημα της δωροδοκίας δικαζόταν αρκετά αυστηρά. Σύμφωνα με το αττικό δίκαιο, όταν εμφανίζονταν τέτοιες περιπτώσεις, γινόταν δημόσια δίκη, όπου ο παραβάτης συχνά υποβαλλόταν στις πιο αυστηρές ποινές. Η δίκη αυτή ονομαζόταν "γραφή δώρων".  Βέβαια το  «χρήμασι πείθειν» ήταν  βαρύτερο διότι φαλκίδευε την καθαρή λειτουργία της Δημοκρατίας. Γνωστό ήταν το πιθανό μαγείρεμα της ψηφοφορίας που κατέληξε στον εξοστρακισμό του Αριστείδη. Υπάρχουν υπόνοιες ότι 194 όστρακα έπεσαν κατόπιν χρηματικής παρέμβασης του Θεμιστοκλή.               (Το είδα σε ξενόγλωσσο site αλλά δεν εγγυώμαι την ακρίβεια.)

Το όρια πάντως ανάμεσα στο δώρο και το «λάδωμα»  δηλαδή το διαφθείρειν υπήρχαν αλλά η πιστοποίησή τους, όπως άλλωστε και σήμερα ήταν δύσκολη.

Επαναλαμβάνω όμως αυτό που έγραψα και στο προηγούμενο σημείωμα ότι  το διαφθείρειν εθεωρείτο «αισχρόν», μια πολύ βαριά και ατιμωτική έκφραση.

Ελεγε ο  σχετικός νόμος του Αθηναϊκού Δήμου:

«Εάν κάποιος Αθηναίος δεχθεί δώρο ή ο ίδιος προσφέρει δώρο σε άλλο Αθηναίο ή διαφθείρει κάποιον με υποσχέσεις προς ζημιά του Δήμου ή άλλου πολίτη ατομικά, με οιαδήποτε μέσα ή μεθοδεύσεις, θα στερηθεί τα πολιτικά δικαιώματα αυτός και τα παιδιά του και η περιουσία του θα δημευτεί.

«-Ωστόσο η έλλειψη εργασίας, σε συνδυασμό και με τη γνωστή αντιπάθεια των Αθηναίων για τις χειρωνακτικές εργασίες, είχε ως επακόλουθο όλοι να προσβλέπουν στον κρατικό κορβανά και να αναζητούν, με κάθε μέσο, έναν μισθό ή κάποιο βοήθημα. Τον πλούτο της πολιτείας τον είχε αντικαταστήσει ο πλούτος μιας μικρής μειοψηφίας που ζούσε ενίοτε και με επιδεικτική πολυτέλεια. Πολιτικοί άνδρες αποκτούσαν περισσότερο πλούτο, που προερχόταν φυσικά και από «λαδώματα», ενώ οι επιλήψιμες πράξεις τους έμεναν συχνά ατιμώρητες. » (καθηγητής κος Μιχάλης Τιβέριος , Το Βήμα)

Αρκετές ήταν οι περιπτώσεις που στο δικαζόμενο επιβαλλόταν η ποινή του θανάτου. Άλλες ποινές ήταν αυτές του χρηματικού χαρακτήρα. Ένα παράδειγμα τέτοιο ήταν αυτό του Καλλία, που δέχτηκε δώρα από τον Αρταξέρξη το Μακρόχειρα. Γι' αυτή του την πράξη τιμωρήθηκε σε πρόστιμο πενήντα ταλάντων. Κι ο ρήτορα Αισχίνης κατηγορήθηκε ότι εξαγοράστηκε από το Φίλιππο, όμως κατόρθωσε ν' απαλλαγεί. Ο Δημοσθένης,  πολέμιος του Φιλίππου και του Μ. Αλεξάνδρου είχε φυλακιστεί και εξοριστεί δύο φορές για δωροδοκία.

Μια φορά τα πήρε από τον ταμία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που είχε βουτήξει το ταμείο από τη Βαβυλώνα και κατέφυγαν στην Αθήνα, και μια φορά από τους Αμφισείς για να καλύψει τα σκάνδαλά τους στο Μαντείο των Δελφών. Έχει μείνει στην Ιστορία η φράση του Αριστοφάνη στο έργο «Οι Βάτραχοι». Αγανακτισμένος από τη γενική και συλλογική διαφθορά είπε: «Η πόλις ημών ανεμεστώθη δημοπιθήκων εξαπαντώντων τον Δήμον».

Βέβαια ο Δημοσθένης ήταν αυτός που με σφροδρότητα κατηγόρησε του Αθηναίους για πολιτική ανοχή σε διεφθαρμένους άνδρες

-Χαρακτηριστικά  σε ένα  λόγο του που εκφώνησε το 352 π.Χ. ανάμεσα στα άλλα τούς υπενθύμισε ότι τώρα δεν τιμωρούν όσους ζημιώνουν την πατρίδα, ενώ τον 5ο αι. δεν δίστασαν να καταδικάσουν πολιτικούς άνδρες του αναστήματος ενός Θεμιστοκλή και ενός Κίμωνα μόλις αντιλήφθηκαν ότι αυτοί, παρασυρμένοι από την αλαζονεία της εξουσίας, προέβαιναν σε κολάσιμες πράξεις. Τους επισήμανε ότι, αν και επρόκειτο για μεγάλους πολιτικούς που αποδεδειγμένα είχαν ωφελήσει την πόλη τους («χρηστούς μεν όντας ετίμων»), δεν επέτρεψαν να παραμείνουν ατιμώρητοι («αδικείν δ΄ επιχειρούσιν ουκ επέτρεπον»).

Και συνέχισε: «Πράγματι, τότε η πόλη ήταν πλούσια και λαμπρή, σε ιδιωτικό όμως επίπεδο κανένας δεν υπερείχε από τους πολλούς. Και ιδού η απόδειξη: αν κανείς από σας ξέρει πώς ήταν το σπίτι του Θεμιστοκλή ή του Μιλτιάδη και των άλλων σπουδαίων ανδρών της εποχής εκείνης, μπορεί να δει ότι δεν ήταν καθόλου πιο εντυπωσιακό από τα σπίτια των απλών ανθρώπων, ενώ τα οικοδομήματα της πόλης και τα δημόσια έργα ήταν τόσο μεγαλοπρεπή και τόσο ωραία ώστε δεν υπάρχει πιθανότητα να ξεπεραστούν ποτέ στο μέλλον... Σήμερα όμως οι πολιτικοί έχουν τόσο μεγάλη περιουσία ώστε μερικοί από αυτούς έχουν κατασκευάσει σπίτια πιο μεγαλοπρεπή από πολλά δημόσια οικοδομήματα, και μερικοί άλλοι έχουν αγοράσει περισσότερη γη από όλους μαζί εσάς που βρίσκεστε στο δικαστήριο.... Εκείνα τα χρόνια ο Αριστείδης, ο οποίος είχε λάβει πλήρη εξουσιοδότηση να καθορίσει τους φόρους, δεν έγινε ούτε κατά μία δραχμή πλουσιότερος και όταν πέθανε τον έθαψε η πόλη με έξοδά της. Οποτε χρειαζόμασταν κάτι, υπήρχαν περισσότερα χρήματα στο δημόσιο ταμείο από ό,τι είχαν όλοι οι Ελληνες... Τώρα όμως αυτοί που διαχειρίζονται τις υποθέσεις της πόλης έχουν γίνει από φτωχοί πλούσιοι και έχουν μαζέψει για να τρώνε καλά επί πολλά χρόνια. Εσείς όμως... αν χρειαστεί να κάνετε κάτι, δεν έχετε τα μέσα να το πράξετε. Γιατί εκείνα τα χρόνια ο λαός ήταν κύριος των πολιτικών, ενώ τώρα είναι υπηρέτης τους» (μτφρ. Τ. Κουκουλιού).-

 απο το άρθρο του καθηγητή Μιχάλη Τιβέριου βλέπε http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=122&artid=320113&dt=14/03/2010#ixzz0pKjV7qvb 

 

 

 

Όμως ακόμα και για αυτούς  που έμειναν  στην ιστορία σαν πολιτικοί μεταρρυθμιστές και εισηγητές ενός δικαιώτερου συστήματος διακυβέρνησης, όπως ο Σόλων,  υπάρχουν σκοτεινά σημεία.. Ίσως δεν είναι καθαρές περιπτώσεις δωροδοκίας αλλά υποκρύπτουν οικονομικό όφελος. Το αν το καρπώθηκαν και οι συγκεκριμένοι  πολιτικοί θα παραμείνει αναπάντητο.

Όπως γράφει ο Αριστοτέλης, για το Σόλωνα  πως λίγο καιρό πριν ανακοινώσει την Σεισάχθεια, ενημέρωσε τους φίλους του, οι οποίοι έσπευσαν να πάρουν δάνεια μεγάλα, τα οποία με την απόφαση του Σόλωνα διαγράφηκαν. Έτσι έγιναν πάμπλουτοι.

Ο άνθρωπος που καθιέρωσε τα «μυστικά κονδύλια» ήταν ο δημιουργός της Χρυσής Δημοκρατίας του 5ου αιώνα, ο Περικλής, όπως γράφει ο Πλούταρχος, αφού πήρε από το ταμείο της Αθήνας 10 τάλαντα, ποσό τεράστιο για την εποχή. Στη λογοδοσία της Πνύκας, όταν ρωτήθηκε τι τα έκανε, απάντησε «ανηλώμενα εις το δέον», δηλαδή, τα έδωσα εκεί που έπρεπε, χωρίς καμιά άλλη εξήγηση.

Βέβαια δηλωτικό της νοοτροπίας είναι αυτό που έλεγε  ο Θεμιστοκλής:  «δεν έχει καμιά αξία να είσαι ηγέτης, αν δεν πλουτίσουν οι φίλοι σου».

Την ίδια άποψη διατύπωνε και ο βασιλιάς της Σπάρτης, ο κατά τα άλλα σκληρός και άτεγκτος Αγησίλαος.

Εδώ μπαίνουμε στη σφαίρα των αντιλήψεων. Μην ξεχνάμε ότι όσο παλιότερα πάμε,  τόσο η άποψη ότι ο άρχων έχει καποια ex officio προνόμια – δικαιώματα να παίρνει δώρα  είναι ισχυρότερη.

Το ερώτημα «ηθικό είναι μόνο το νόμιμο;» θα μας βασανίζει για πολύ ακόμα.

 Αυτά με τους Αρχαίους ημών προγόνους. 

ΜΑΙΚΗΝΑΣ

 

 

 

Σχόλια

30/05 13:26  periscopio

"Οι άνθρωποι ήταν και είναι άνθρωποι"

Εξαιρετικά εύστοχη και ενδιαφέρουσα η ανάρτησή σας.
Η πραγματικότητα είναι πολύ σκληρή, ώστε τα γεγονότα να "ζυγιστούν ακριβοδίκαια" τη χρονική περίοδο που συμβαίνουν.

Οι ιστορικοί του μέλλοντος θ΄αποφανθούν... τουλάχιστον ψυχραιμότερα και κάποιοι απαλλαγμένοι από σκοπιμότητες.
30/05 15:49  jerri
Τελικά είμαστε γνήσιοι απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων...
30/05 22:18  Personal Jesus
Μα στις περισσότερους πολιτισμούς ο άρχων και οι παρατρεχάμενοι του είχαν προνόμια.
Δεν είναι αρχαιοελληνικό το φαινόμενο.
31/05 03:13  Μαικήνας
personal jesus
Διαβάστε το πρώτο (προηγούμενο) μέρος της μικρής ιστορίας του λαδώματος και θα δείτε ότι ακόμα και σε προηγούμενους πολιτισμούς αυτοκρατορικού στυλ (αυτο κράτωρ)υπήρχε κάποιο πλαίσιο. Στην Αρχαία ελλάδα λόγω δημοκρατίας και όσο ερχομαστε προς τα εδώ χάνεται και αποκορύφωση είναι η Ρώμη που κάτω απο το πλέγμα των νόμων των διατάξεων και των κανονισμών γινόταν το έλα να δείς.
Το σχόλιό σας

Σχετικά με το blog
Είμαστε πτωχευμένοι. Αλλοι λένε "μας πτώχευσαν" κι άλλοι "πτωχεύσαμε"
Εκτός απο τα λεφτά τελείωσαν τα ψέματα, τα άλλοθι, τα ελαφρυντικά και οι συμψηφισμοί
Τα θύματα πολλά. Πάνω απ όλα οι άνθρωποι. Ακολουθούν οι θεσμοί και οι δομές.
Είναι όμως μόνο θέμα χρημάτων;
Είναι όμως θέμα δομών;
Ή είναι θέμα τρόπου σκέψης ;
Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις