Τα χαΐρια μας εδώ.
Πολιτισμικό και κατ'ανάγκη πολιτικό παρατηρητήριο
Λίγα λόγια για εμένα
Ο Μαικήνας κατά κόσμο Γιώργος Λιγνός προερχόμενος απο τη γεννιά των μπουάτ και των πρώτων μαζικών φοιτητικών συνελεύσεων μετά τη δικτατορία, και ηθικός συναυτουργός σε πολλές απο τις ευγενείς πλάνες που κακοφόρμισαν με ευθύνη άλλων και μας έφεραν εδώ που φτάσαμε, πιστεύει σε όλα αυτά που μπορείτε να διαβασετε σε τουτο το βλογότοπο. Απεχθάνεται το ανεξέλεγκτο συναίσθημα αν και χολερικός απο φύση και φυσικά την καπηλεία του ανθρώπινου πόνου που οδηγεί τους πάσχοντες στην αγκαλιά των πάσης φύσης ψευδοπροφητών
Σύνδεσμοι


Η μοίρα, η ευθύνη και τα βάσανα.
896 αναγνώστες
Παρασκευή, 9 Δεκεμβρίου 2011
22:23

Στους δύσκολους καιρούς που περνάμε ολοένα και πιο συχνά αναρωτιόμαστε πως φτάσαμε  στη σημερινή κατάσταση.  Τι έφταιξε; Φταίξαμε, σαν άτομα ή σαν ομάδα; Πληρώνουμε τα λάθη άλλων; Είμαστε θύματα πραγματικών καταστάσεων ή κάποιας αόριστης μοίρας; Βασανιστικά ερωτήματα...

Τέτοιες ώρες θυμάμαι τον αγαπημένο ποιητή των νεανικών μου χρόνων, το Μανώλη Αναγνωστάκη  που  είχε γράψει σε ένα ποίημά του: «Τάχα η θέλησή σου λίγη, τάχα ο πόνος σου μεγάλος, η ζημιά ήτανε στο ζύγι, πάντα φταίει κάποιος άλλος».  Έτσι και εμείς ολοένα και περισσότερο καταφεύγουμε στην αναζήτηση αυτού του «άλλου», του φταίχτη της δικής μας κατάστασης. Ο λόγος είναι ότι έχουμε πάει πιο πέρα από την μοιρολατρία των παπούδων μας και βρισκόμαστε στη σφαίρα της ανάλυσης και της αιτιότητας ή τουλάχιστον το προσπαθούμε.
Παλέψαμε πολύ να αρνηθούμε το «όπου φτωχός κι η μοίρα του». Κάτι το αγωνιστικό παρελθόν του λαού μας , κάτι η επαφή μας με τα διδάγματα του Διαφωτισμού, πειστήκαμε ότι η μοιρολατρία δεν έχει θέση στη ψυχή μας και το μυαλό μας.
 Έχουμε όμως προχωρήσει στα αλήθεια το τρόπο σκέψης μας;
Η ανταπάντηση στην ιδέα της Μοίρας είναι η ιδέα του Αυτεξούσιου Ανθρώπου. Η αυτεξουσιότητα όμως δεν προεξοφλεί την επιτυχία ούτε την χωρίς εμπόδια επιδίωξη του σκοπού. Οι παλιοί, που τόσο εύκολα τους απορρίψαμε έλεγαν: «Αν έχεις τύχη διάβαινε και ριζικό περπάτει». Η αποδοχή του παράγοντα της Τύχης εξατομίκευε τη θεώρηση των πραγμάτων. Και κάπου από πίσω αντηχούσε η αρχαία φράση «Συν Αθηνά και χείρα κίνει».
Έχοντας ζήσει ως κοινωνία, δεκαετίες ολόκληρες σε μια ψευδοπαραδείσια συνθήκη, όπου η βέβαιη προεξόφληση του μελλοντικού εισοδήματος υποκατέστησε την ευθύνη για την αίσια έκβαση ενός έργου και του κόπου που απαιτούσε, καταλήξαμε να θεωρούμε δεδομένα πολλά πράγματα όπως την ευθύνη του κράτους. Κατασκευάσαμε μάλιστα θεωρητικά μοντέλα που δικαίωναν την βαθύτερη αντίληψή μας.

Λόγου χάριν υπάρχει ισχυρή η άποψη πως σε μια δημοκρατική κοινωνία το Κράτος (η εκτελεστική εξουσία,δηλαδή οι πολιτικοί), οφείλει να χρηματοδοτεί τον Πολιτισμό. Όμως υπάρχουν και άλλα μοντέλα που θεωρούν τον Πολιτισμό αποτέλεσμα της ωριμότητας της κοινωνίας. Κατ’ επέκταση η στήριξη της όποιας ποιότητας δεν είναι δουλειά της Πολιτείας αλλά δουλειά της Κοινωνίας μέσω χορηγιών και αποδοχής του προσφερόμενου πολιτιστικού αγαθού απο το κοινό. Η οικονομική κρίση δείχνει αν έχεις την αποδοχή του κοινού.   

Σκοπός αυτής της αναφοράς μου, ήταν να δείξω πώς χτίζουμε θεωρητικά μοντέλα με λήψη ζητουμένου (δηλαδή με πρόθεση να καταλήξουμε στο συγκεκριμένο συμπέρασμα). Ομως αυτό δεν βοηθάει την ώρα που προσπαθούμε να ανιχνεύσουμε την ευθύνη, ατομική και συλλογική.

Η αναφορά στην συλλογική ευθύνη κουβαλάει μια τεράστια απροσδιοριστία.   Ποια είναι η προσωπική μου συμμετοχή στην συλλογική ευθύνη; Είμαι εν τέλει ατομικά υπεύθυνος ή συνυπεύθυνος; Μήπως είμαι θύμα της συλλογικότητας του "ανήκειν" σε ένα λαό με συγκεκριμένη νοοτροπία ; Ή ακόμα πιο εύκολα, είμαι θύμα ενός κακού συστήματος;


Το τελευταίο μας προσφέρει μια εύκολη διαχείριση της κακής κατάστασης.
Αν όλοι είμαστε θύματα τότε και εγώ είμαι θύμα των περιστάσεων στο βαθμό που μου αναλογεί, άρα δεν χρειάζεται και να κάνω πολλά.
Βαθιά επηρρεασμένοι από το Χριστιανικό υπόστρωμα της κουλτούρας μας, βλέπουμε τα θύματα με συμπάθεια. Μοναδική προϋπόθεση για να σταθεί το σχήμα αυτό είναι η ύπαρξη κάποιου Κακού εκτός Ομάδας. Εδώ το κενό συμπληρώνεται από θεωρίες που στηρίζονται - αξιωματικά - στην ύπαρξη αυτού του άλλου Κακού. Οι συνομωσιολογικές θεωρίες αυτό ακριβώς κάνουν: Μας απαλλάσσουν από την ευθύνη, συλλογική και εν τέλει ατομική.

Η μετάβαση από τη Μοίρα στην Ευθύνη είναι μια δύσκολη και επίπονη διαδικασία. Επίπονη γιατί  είτε τα βάσανα οφείλονται σε τύχη, είτε σε καθαρή ευθύνη  δεν υπάρχει πραγματική παρηγοριά.
Είσαι μόνος σου μπροστά στην πραγματικότητα.
Κι αυτό πονάει...

Σχόλια

10/12 10:06  ks
Ποναει, αλλα αν το ψαξουμε θα δουμε οτι η αυτεξουσιοτητα που περιγραφεις δεν εχει εγγραφει στις εκ γονεων καταβολες μας ως λαου. Ο λαος αυτος ΔΕΝ κερδισε ποτε καμια επανασταση και κανενα αγωνα, ωστε να χτισει την εθνικη αυτοπεποιθηση που βλεπεις σε λαους οπου οι θεμελιωμενες επαναστασεις καθορισαν την εξουσια απο γενια σε γενια, οσο και αν η αναγκαια για μια ομαλη εθνικη υποσταση προπαγανδα θελει να μας πεισει. Η ελιτ αλλα και ο η μαζα των σημερινων ελληνων δεν προηλθε δια παρεθνογενεσης, αλλα διαδοχικα φιλτραριστηκε μεσα απο την μετεμφυλιακη επικρατηση των συντηρητικων δυναμεων που ανεχτηκαν την κατοχη η προσαρμοστηκαν σε αυτη, ενω τα επαναστατικα μυαλα εξαλειφθηκαν, μεσα απο την παρεμβαση των ξενων δυναμεων στην επανασταση του 1821, αλλα και μεσα απο την αμφισβητουμενη ως γενια, γενια του πολυτεχνειου. Τελικα εχει επικρατησει στην ελληνικη κοινωνια, αλλα ιδιως στην ελιτ της, ενας εσμος χειρίστων: βολεμενων, χαμαιλεόντων, χαιδεμένων, εφταπαντεριστών, συμφεροντολογων, ατομιστων. Οι κυρ-Παντεληδες εξαφανισαν τα αξια μυαλα σε μια πορεια τουλαχιστον 2 αιωνων, που συνεχιζεται, απο τη δολοφονια του Καποδιστρια και μετα.
10/12 13:10  Μαικήνας
Δεν μπορώ παρα να συμφωνήσω μαζί σου
11/12 00:13  bartok
Και για να συνεχίσω τη σκέψη του ks, θα πρόσθετα ότι και για την Μεταπολίτευση πλήρωσαν κάποιοι άλλοι: η Κύπρος με την εισβολή. Σε εμάς εδώ η Χούντα απλώς κατέρρευσε και τότε, όπως είπε κάποτε ο Χατζιδάκις: "Βγήκε ο λαός στους δρόμους φωνάζοντας εναντίον μίας δικτατορίας η οποία δεν υπήρχε πλέον".
Το σχόλιό σας

Σχετικά με το blog
Είμαστε πτωχευμένοι. Αλλοι λένε "μας πτώχευσαν" κι άλλοι "πτωχεύσαμε"
Εκτός απο τα λεφτά τελείωσαν τα ψέματα, τα άλλοθι, τα ελαφρυντικά και οι συμψηφισμοί
Τα θύματα πολλά. Πάνω απ όλα οι άνθρωποι. Ακολουθούν οι θεσμοί και οι δομές.
Είναι όμως μόνο θέμα χρημάτων;
Είναι όμως θέμα δομών;
Ή είναι θέμα τρόπου σκέψης ;
Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις